پارامترهای قرارداد آپشن | شناخت اجزای اصلی یک Option Contract (درس دوم)

در درس قبلی با معامله آپشن آشنا شدیم و با معامله مستقیم مقایسه کردیم، سپس چند مثال ساده برای یادگیری بهتر ارائه دادیم. اگر درس قبلی را مطالعه نکردید، پیشنهاد میکنم قبل از ادامه آموزش و مطالعه این مقاله حتما به مقاله معامله آپشن چیست؟ سر بزنید. در مقاله‌ای تعریف آپشن برای ارائه بهتر مثال‌ها، مجبور بودیم پارامترهای آپشن را کوتاه شرح دهیم. اما در  این مقاله پارامترهای قرارداد آپشن را کامل معرفی می‌کنیم.

چه چیزی یاد می‌گیریم؟ یاد می‌گیریم هر قرارداد آپشن از چه پارامترهایی تشکیل شده، هر پارامتر چه نقشی دارد، و چگونه آن را در بازار واقعی تشخیص دهیم.

چرا این موضوع مهم است؟ اگر این پارامترها را درست نشناسید، عملاً نمی‌دانید چه چیزی را معامله می‌کنید. تمام مباحث بعدی مثل Payoff، Greeks، مدیریت ریسک و استراتژی‌ها، روی همین پایه ساخته می‌شوند.

پنج پارامتر اصلی قرارداد آپشن

در مقاله تعریف قرارداد آپشن یاد گرفتیم، قرارداد آپشن یک نوع قرارداد بین خریدار و فروشنده است که به خریدار اختیار، خرید یا فروش یک دارایی را در قیمتی مشخص و در تاریخی مشخص می‌دهد، و خریدار هیچ گونه اجباری در معامله ندارد.

حالا میخواهیم وارد جزئیات بیشتر از معاملات آپشن شویم و پارامترهای اصلی قرارداد آپشن رو بررسی کنیم. هر قرارداد آپشن را می‌توان با ۵ پارامتر اصلی تعریف کرد.

1. دارایی پایه (Underlying Asset)
2. نوع آپشن (Option Type)
3. تاریخ سررسید (Expiry Date)
4. قیمت اعمال (Strike Price)
5. قیمت آپشن (Option Premium)

 اگر یکی از این‌ها را خوب متوجه نشوید، ممکن است قراردادهای اختیار معامله را کامل درک نکنید. به همین خاطر هر یک از پارامتر ها را به صورت جداگانه توضیح میدهیم و برای هر کدام مثال خواهیم زد.

1. دارایی پایه (Underlying Asset)

دارایی پایه، همان چیزی است که قرارداد آپشن روی قیمت آن ساخته شده است. یعنی در یک قرارداد، مورد معامله همان دارایی پایه می‌شود. مثلا در قرارداد خرید خانه، خانه مورد معامله دارایی پایه است و در قرارداد خرید آپشن بیت کوین، دارایی پایه همان بیت کوین است.

• BTC Options – دارایی پایه= بیت‌کوین
• ETH Options – دارایی پایه= اتریوم
• Silver Options – دارایی پایه= نقره

2. نوع آپشن (Option Type)

آپشن‌ها به صورت کلی به دو نوع تقسیم می شوند. 

• Call Option → اختیار خرید
• Put Option → اختیار فروش

به صورت طبیعی در هر معامله دو طرف معامله وجود دارد. اولی فروشنده (Cell) و دومی خریدار (Buy) است، در قرارداد آپشن نیز به همین صورت است. برای هر نوع از قرارداد آپشن هم این دو طرف معامله وجود دارد و شما می‌توانید خریدار یا فروشنده قرارداد باشید.

برای مثال شما می‌توانید در یک قرارداد اختیار خرید، خریدار اختیار خرید (Buy Call Option) یا فروشنده اختیار خرید (Cell Call Option) باشید، همچنین در قرارداد اختیار فروش می‌توانید خریدار اختیار فروش (buy Put Option) یا فروشنده اختیار فروش (Cell Put Option) باشید.

نکته: در قراردادهای آپشن طرف فروشنده به دلیل داشتن تعهد در قرارداد، مقداری پیچیدگی دارد که در مقالات بعد به صورت کامل توضیح خواهیم داد. توصیه می‌کنیم در اول مسیر یادگیری، به عنوان خریدار وارد قرارداد شوید و از وارد شدن به عنوان فروشنده در قرارداد آپشن پرهیز کنید تا استراتژی‌های قرارداد آپشن را یاد بگیرید. 

خریدار Call یا همان خریدار اختیار خرید (Buy Call Option) طبق قرارداد این اختیار را دارد، دارایی را بخرد یا نخرد و معمولاً وقتی انتظار رشد قیمت دارد استفاده می‌شود.

خریدار Put یا همان خریدار اختیار فروش (buy Put Option) طبق قرارداد این اختیار را دارد، دارایی را بفروشد یا نفروشد و معمولاً وقتی انتظار افت قیمت دارد استفاده می‌شود.

3. تاریخ سررسید (Expiry Date)

معمولا در هر قراردادی یک تاریخ انجام معامله مشخص می‌شود و طرفین باید در تاریخ مشخص شده به تعهدات خود عمل کنند. در قرارداد آپشن نیز یک تاریخ سررسید (Expiry Date) وجود دارد که در زمان مشخص شده معامله انجام می‌شود. با این تفاوت که خریدار قرارداد  تعهد یا اجباری برای معامله ندارد ولی فروشنده قرارداد باید به تعهدات خود عمل کند.

 زمان یکی از مهمترین پارامترهای قرارداد آپشن است به طوری که مدت زمان قرارداد روی ارزش قرارداد تاثیر مستقیم می‌گذارد، که به آن ارزش زمانی قرارداد نیز می‌گویند. 

نکته: در نظر داشته باشید بعد از پایان تاریخ سررسید (Expiry Date)، قرارداد هیچ ارزشی ندارد و از بین میرود.

4. قیمت اعمال (Strike Price) 

قیمتی از دارایی پایه که در تاریخ سررسید مشخص شده معامله انجام می‌شود را، قیمت اعمال گفته می‌شود. مثلا قرارداد اختیار خرید (Buy Call Option) بیت کوین را برای تاریخ ۲۸ نوامبر با قیمت اعمال ۱۰۰ هزار دلار می‌خریم. یعنی در تاریخ ۲۸ نوامبر بر اساس قیمت اعمال و قیمت دارایی پایه معامله انجام می‌شود.

نکته: قیمت اعمال همان «قیمت توافق‌شده در قرارداد» است، نه قیمت بازار دارایی پایه. و همچنین سود و زیان معامله براساس قیمت اعمال محاسبه می‌شود.

 محاسبه سود و زیان را در مقالات بعدی با هم یاد میگیریم در این مقاله فقط قصد داریم با پارامترهای قرارداد آپشن آشنا شوید.

5. هزینه قرارداد آپشن (Option Premium)

 در قراردادهای آپشن خریداران باید هزینه قرارداد را پرداخت کنند، یعنی مبلغی که خریدار برای داشتن این حق پرداخت می‌کند. این هزینه یا پریمیوم به فروشنده قرارداد پرداخت می‌شود. فروشنده موظف است مبلغی را برای انجام تعهداتی که در قرارداد دارد، بلوکه کند.

نکته: مبلغی که خریدار قرارداد پرداخت می‌کند حداکثر ضرر خریدار است اما این مبلغ سود قطعی فروشنده قرارداد نیست. مثل پولی که برای بیمه ماشین پرداخت می‌کنی؛ ممکن است استفاده شود و یا ممکن است استفاده نشود.

پس ما می توانیم با خرید قرارداد آپشن دارای خود را بیمه کنیم. در مقالات بعدی بیمه کردن دارایی با استفاده از قرارداد آپشن را یاد می‌گیریم.

نحوه نمایش قرارداد آپشن در بازار (مثال Deribit)

در بازار آپشن، هر قرارداد با یک فرمت استاندارد نمایش داده می‌شود تا معامله‌گران بتوانند خیلی سریع مشخصات اصلی آن را تشخیص دهند. این فرمت معمولاً شامل دارایی پایه، تاریخ انقضا، قیمت اعمال و نوع قرارداد است. به کمک این ساختار، بدون نیاز به باز کردن جزئیات قرارداد، می‌توان فهمید قرارداد مربوط به چه دارایی‌ای است، تا چه زمانی اعتبار دارد، روی چه قیمتی تعریف شده و از نوع Call یا Put است. این مدل نمایش تقریباً در تمام صرافی‌ها و بازارهای حرفه‌ای آپشن، از جمله Deribit، به‌عنوان استاندارد استفاده می‌شود.

فرمت استاندارد نمایش

Underlying(دارایی پایه) – Expiry(تاریخ اعمال) – Strike(قیمت اعمال) – Type(نوع قرارداد)

مثال قرارداد اختیار خرید Call

BTC – 30OCT20 – 13000 – C

قرارداد بالا به این معنی است که حق خرید BTC در 13,000 دلار در تاریخ 30 اکتبر مشخص شده 

مثال قرارداد اختیار فروش Put

BTC – 26MAR21 – 11000 – P

قرارداد بالا به این معنی است که حق فروش BTC در 11,000 دلار در تاریخ 26 مارس

جمع‌بندی پارامترهای قرارداد آپشن

در این درس، هدف ما یادگیری معامله‌گری آپشن نبود؛ بلکه می‌خواستیم زبان قراردادهای آپشن را بشناسیم و بتوانیم ساختار آن‌ها را در بازار بخوانیم. چون قبل از ورود به مفاهیمی مثل سود و زیان، استراتژی‌ها یا تحلیل قراردادها، باید بدانیم هر قرارداد دقیقاً چه اطلاعاتی را در خود دارد.

آنچه در این درس یاد گرفتیم:

۱. آپشن یک قرارداد استاندارد در بازار مشتقه است و ارزش آن از دارایی پایه گرفته می‌شود، نه از خود قرارداد.

۲. هر قرارداد آپشن از چند بخش اصلی تشکیل شده که مهم‌ترین آن‌ها شامل دارایی پایه، تاریخ انقضا، قیمت اعمال و نوع قرارداد است.

۳. در بازار کریپتو، قراردادهای آپشن با فرمت مشخصی نمایش داده می‌شوند و معامله‌گران حرفه‌ای فقط با دیدن نام قرارداد، اطلاعات اصلی آن را تشخیص می‌دهند.

اگر تا اینجا توانستید ساختار کلی قراردادهای آپشن را بخوانید و مفهوم نمایش آن‌ها در بازار را درک کنید، یعنی پایه‌ی بسیار مهمی را یاد گرفته‌اید. در درس‌های بعد، کم‌کم وارد بخش‌های عملی‌تر می‌شویم و یاد می‌گیریم هر قرارداد دقیقاً چگونه رفتار می‌کند و معامله‌گران چگونه از آن استفاده می‌کنند.

درس سوم: قراردادهای آمریکایی و اروپایی آپشن