فروش اختیار خرید چیست؟ مقایسه با خرید اختیار خرید (درس یازدهم)

وقتی درباره‌ی معاملات آپشن صحبت می‌کنیم معمولاً ابتدا همه با خرید اختیار خرید (Call Option) آشنا می‌شوند؛ یعنی پرداخت مبلغی مشخص برای به‌دست آوردن حق خرید دارایی در آینده. اما در سمت دیگر هر قرارداد آپشن، همیشه یک فروشنده نیز وجود دارد.

فروش اختیار خرید (Selling a Call Option) یعنی شما در ازای دریافت مبلغی مشخص (Premium)، متعهد می‌شوید اگر خریدار قرارداد تصمیم به اجرا گرفت، دارایی را در قیمت توافق‌شده به او بفروشید.

به زبان ساده، خریدار کال انتظار رشد قیمت دارد و فروشنده کال، انتظار دارد قیمت رشد نکند، یا حداقل از سطح مشخصی عبور نکند.

در این درس یاد می‌گیریم:

• فروش اختیار خرید دقیقاً چگونه کار می‌کند.
• سود و زیان فروشنده چگونه محاسبه می‌شود.
• چرا فروش آپشن با خرید آن تفاوت اساسی دارد.
• تفاوت فروش Call Option در بازارهای معمولی و بازار ارز دیجیتال چیست.
• چرا مفهوم مارجین و ریسک در فروش آپشن اهمیت بالایی دارد.

هدف این درس این است که ذهن شما تصویر دقیقی از سمت فروشنده قرارداد داشته باشد. برای درک بهتر فروشنده اختیار خرید مثال‌های گفته شده را با دقت بررسی کنید.

هر قرارداد آپشن دو طرف دارد

هر قرارداد اختیار معامله از دو طرف تشکیل شده است:

۱. خریدار – خرید اختیار خرید
۲. فروشنده – فروش اختیار خرید

تا اینجا بیشتر روی خریدار تمرکز داشتیم؛ فردی که هزینه قرارداد را پرداخت می‌کند و حق خرید دارایی را دریافت می‌کند. اما فروشنده طرف مقابل این معامله است.

فروشنده اختیار خرید، مبلغ قرارداد را دریافت می‌کند و تعهد می‌دهد در صورت اجرا، قرارداد را انجام دهد. به همین دلیل فروش آپشن ساختار ریسک متفاوتی نسبت به خرید دارد. 

رابطه سود و زیان بین خریدار و فروشنده

معاملات آپشن ذاتاً یک بازی مجموع صفر (Zero Sum Game) هستند. یعنی سود خریدار = زیان فروشنده و زیان خریدار = سود فروشنده است؛ فرض کنید خریدار ۳۰۰ دلار سود کند. فروشنده دقیقاً ۳۰۰ دلار ضرر خواهد کرد. بنابراین نمودار سود و زیان فروشنده، تقریباً تصویر معکوس نمودار خریدار است.

فروش اختیار خرید چگونه کار می‌کند؟

فرض کنید قیمت سهام = 30 دلار است، یک قرارداد اختیار خرید وجود دارد با:

• قیمت اعمال: 30 دلار
• پریمیوم: 3 دلار
• اندازه قرارداد: 100 سهم

فروشنده قرارداد را می‌فروشد و برای هر قرارداد ۳ دلار دریافت می‌کند، تعداد قرارداد ۱۰۰ سهم است پس فروشنده، ۳۰۰ دلار دریافت می‌کند.

حالا دو سناریو داریم.

سناریو اول: قیمت رشد نمی‌کند

فرض کنید در سررسید، قیمت سهم = 25 دلار است، خریدار دیگر دلیلی ندارد سهم را در قیمت 30 دلار بخرد.

قرارداد بی‌ارزش منقضی می‌شود. نتیجه خریدار ۳۰۰ دلاری پرداخت کرده بود و الان فروشنده این ۳۰۰ دلار را دریافت کرده است.

سناریو دوم: قیمت شدیداً رشد می‌کند

فرض کنید قیمت سهم = 60 دلار می‌شود، خریدار می‌تواند در قیمت 30 دلار خرید کند. فروشنده مجبور به اجرای قرارداد می‌شود. در نتیجه زیان فروشنده به صورت زیر می شود.

(60−30−3)×100 = 2700 USD

در حالی که فقط 300 دلار دریافت کرده بود. اینجا تفاوت اصلی مشخص می‌شود. ریسک قرارداد آپشن برای فروشنده محدود نیست.

سود فروشنده کال آپشن محدود است

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های فروش اختیار خرید، حداکثر سود از ابتدا مشخص است.

فرمول حداکثر سود = پریمیوم دریافتی در مثال قبل حداکثر سود 300 دلار شد. حتی اگر قیمت دارایی صفر شود. فروشنده بیشتر از مبلغ قرارداد سود نمی‌کند.

ریسک فروشنده کال آپشن نامحدود است

در بازارهای سنتی (دلاری)، زمانی که قیمت دارایی رشد می‌کند، سود خریدار محدود نمی‌شود و به همین جهت زیان فروشنده نیز سقف مشخصی ندارد.

چرا؟ چون قیمت دارایی می‌تواند از 30 به 60 به 100 و به 500 افزایش پیدا کند.

فروشنده همچنان متعهد است. به همین دلیل فروش آپشن از اولین مفاهیمی است که معامله‌گران تازه‌کار باید با احتیاط به آن نزدیک شوند.

چرا کسی اختیار خرید می‌فروشد؟

سوال منطقی این است، اگر سود محدود و ریسک زیاد است، چرا افراد آپشن می‌فروشند؟

پاسخ در زمان (Time Decay) قرار دارد.

تاثیر زمان بر فروشنده آپشن

هر قرارداد آپشن تاریخ انقضا دارد. هر روز که می‌گذرد ارزش زمانی قرارداد کمتر می‌شود و احتمال سود فروشنده بیشتر می‌شود.

برای خریدار زمان دشمن است.برای فروشنده زمان دوست است.

اگر قیمت کاهش پیدا کند، ثابت بماند و یا رشد کمی داشته باشد، فروشنده معمولاً شرایط بهتری خواهد داشت.

مفهوم مارجین وجه تضمین در فروش اختیار خرید

وقتی آپشن می‌خرید حداکثر زیان همان پریمیوم است. بنابراین تنها سرمایه لازم همان هزینه قرارداد است.

اما هنگام فروش اختیار خرید، زیان می‌تواند از پریمیوم بیشتر شود. به همین دلیل کارگزار یا صرافی از فروشنده می‌خواهد سرمایه‌ای به عنوان وجه تضمین یا Margin نگه دارد.

مارجین یعنی مقداری سرمایه برای پوشش ریسک احتمالی که اگر زیان زیاد شود باید سرمایه بیشتری اضافه کنید یا پوزیشن بسته می‌شود.

فروش اختیار خرید در بازار ارز دیجیتال چه تفاوتی دارد؟

تا اینجا همه چیز بر اساس وثیقه دلاری بود. اما در برخی صرافی‌ها مثل بازارهای آپشن مبتنی بر کریپتو، ساختار متفاوت است. در این مدل وثیقه = خود دارایی (مثلاً BTC) و سود و زیان با همان دارایی پرداخت می‌شود. این موضوع باعث تغییر مهمی در رفتار سود و زیان می‌شود.

تفاوت اصلی: سود و زیان به بیت‌کوین محاسبه می‌شود

فرض کنید:

• قیمت اعمال = 12,000 دلار
• پریمیوم = 0.05 BTC

در این حالت پریمیوم دیگر دلاری نیست. تمام محاسبات در BTC انجام می‌شود.

نقطه سر‌به‌سر خریدار و فروشنده یکی است

در آپشن ارز دیجیتال فرمول سر‌به‌سر:

Breakeven = Strike / (1 – Premium )

مثال نقطه سر به سر در قرارداد آپشن ارز دیحیتال

قیمت اعمال: 12000

پرمیموم: 0.05

12000 / (1 – 0.05 ) = 12631.58

یعنی در این قیمت نه سودی و نه زیانی برای دو طرف وجود ندارد.

سود فروشنده در کریپتو همچنان محدود است

مثل قبل حداکثر سود فروشنده، همان پریمیوم دریافتی بود. مثلاً 0.05 BTC دریافت کرده و بیشتر از آن سود نمی‌کند.

آیا فروش آپشن برای افراد تازه‌کار مناسب است؟

اگر تازه وارد آپشن شده‌اید، مسیر منطقی معمولاً این است

• ۱. یادگیری خرید اختیار خرید
• ۲. درک سود و زیان
• ۳. یادگیری سر‌به‌سر
• ۴. درک مارجین
• ۵. سپس بررسی فروش آپشن

چون فروش آپشن فقط «برعکس خرید» نیست؛ ساختار ریسک آن کاملاً متفاوت است.

مقایسه نهایی خرید و فروش اختیار خرید

جمع‌بندی فروش اختیار خرید

فروش اختیار خرید یکی از پایه‌ای‌ترین مفاهیم بازار آپشن است، اما درک آن معمولاً از خرید آپشن دشوارتر است.

آنچه در این درس یاد گرفتیم:

۱. هر قرارداد آپشن خریدار و فروشنده دارد.
۲. سود و زیان دو طرف دقیقاً مقابل هم قرار می‌گیرد.
۳. فروشنده سود محدود ولی ریسک بسیار بزرگ‌تری دارد.
۴. زمان معمولاً به نفع فروشنده عمل می‌کند.
۵. در آپشن ارز دیجیتال، به دلیل استفاده از خود دارایی به‌عنوان وثیقه، رفتار سود و زیان تفاوت‌هایی دارد.
۶. قبل از ورود به فروش آپشن، درک مارجین و مدیریت ریسک ضروری است.

اگر تا اینجا تفاوت بین خرید و فروش اختیار خرید را متوجه شدید، تبریک می‌گویم شما قدم مهمی در مسیر یادگیری آپشن برداشته‌اید.